Elektrik İşleri Etüd İdaresi Genel Müdürlüğü'nün Ankara'daki Eskişehir Yolu üzerinde bulunan Enerji Verimliliği Eğitim Tesisi, birçok enerji verimliliği uygulamasını görmek için ideal bir yer.

Eğitim Tesisi, ülkemizde binalar tarafından tüketilen elektriğin toplam tüketimin %48'i civarında olması ve ülkemizin artan enerji ihtiyacını yurtdışından karşılama yoluna gitmesi konuları düşünülerek binalardan harcanan enerjinin azaltımlası amacı ile kurulmuştur.Tesisin hedefleri Binalarda Sertifikalı Enerji Yöneticileri yetiştirilmesi ve Halkın Bilinçlendirilmesi olarak belirlenmiştir.

Binanın güneyinde yapılan 84 m2’ lik trombe duvarı ve serada ısınacak olan hava havalandırma kanallarıyla cebri olarak odalara dağıtılmıştır.

Yalıtım için duvarlarda 6 cm kalınlığında 0.04 W/m3K lik polistren köpük, tavanda 16 cm’ lik cam yünü ve 8 cm’lik ekstrüde polistren köpük malzeme, tabanda ise bu malzeme 8 cm olarak kullanılmıştır. Böylece Örnek binanın yıllık ısı ihtiyacı 97500 kWh’dan 25000 kWh/yıl’a indirilmiştir.

Isınma için 5 kW giriş gücüne karşılık 18 kW çıkış gücünde toprak kaynaklı ısı pompası kullanılmıştır. Yazın soğutma, kışın ise ısıtma ihtiyacının karşılanması amacıyla kullanılan ısı pompası için gerekli olan elektrik enerjisinin tamamına yakını direkt olarak fotovoltaik güneş pillerinden sağlanacaktır.

Binanın sıcak su ihtiyacı için ise vakum borulu güneş kollektörleri kullanlmıştır. Avrupa Birliği ülkelerinde de uygulanan evlerde güneşten üretilen elektriğin enterkonnekte şebekeye verilmesi ve kullanılan elektriğin şebekeden alınması yöntemi örnek binada uygulanmaktadır. Çevresindeki yenilenebilir enerji kaynaklarından yararlanan, enerjiyi etkin ve verimli kullanan Enerji Verimliliği Eğitim Binası’nın toplam alanı 275 m2 olup iki kat üzerine inşa edilmiştir.

Binada üst düzeyde ısı yalıtım teknikleri, güneş enerjisi, jeotermal (toprak kaynaklı ısı pompası) enerji sistemleri, fiber optik aydınlatma sistemi, gün ışığı kontrol sistemi, ısıtma/soğutma amaçlı kompozit duvar gibi yeni teknolojilere yer verilmiştir. Binanın ısıtma ve soğutma ihtiyacının tamamı ile elektrik enerjisini ihtiyacının bir kısmı bu sistemlerle sağlanacak olup fosil yakıt kullanılmamaktadır.

Enerji Verimliliği Eğitim Tesisi Örnek Binası'ndan aşağıdaki uygulamarı görmek mümkündür:


Güneş Kollektörleri ve Güneş Pilleri:
Vakum borulu güneş kollektörleri ile binanın sıcak su ihtiyacı karşılanacaktır.5 kW gücündeki güneş pilleri, bina için gerekli olan elektriğin tamamına yakınını karşılayabilecektir

Tromb Duvarı ve Sera

Binanın güneyine yerleştirilen tromb duvarı  ve sera bölümü ile kışın ısı ihtiyacının bir kısmı güneş enerjisinden sağlanacaktır. Özel low-e kaplamalı camlar vasıtasıyla Tromb duvarı ve sera bölgesinde hapsedilen sıcak hava bu bölgede yukarı doğru hareket etmekte ve bir otomatik kontrol sistemiyle kumanda edilen hava kanalı vasıtasıyla iç ortama aktarılmaktadır. Sıcak hava ısısını iç ortama bıraktıktan sonar nispeten daha ılık bir hava olarak alt bölgede bulunan dönüş kanalı ile tekrar tromb duvar bölgesine gelmektedir. Bu hareket güneş enerjisinin yararlı olduğu sürece sürekli olarak devam etmektedir.

Fan Coil Otomasyonu
Isıtma ve soğutma sisteminde kullanılan Fan Coil ünitelerinde iki yollu termostatik vanalar kullanılmakta, tüm sistem bilgisayar üzerinden bir yazılım ile kontrol edilebilmektedir.  Binada bölümler ihtiyaca göre farklı sıcaklıklarda ayarlanabilmektedir.

Aydınlatma Gereçleri
Binanın bir duvarında yer alan aydınlatma cihazları sergilenmekte, ayrıca verimli ve verimli cihazlar arasındaki enerji tüketim farklılıkları dijital göstergelerle gösterilecektir.

Toprak Kaynaklı Isı Pompası
Binanın ısıtma ihtiyacının büyük bir kısmı ve soğutma ihtiyacının tamamı toprak kaynaklı ısı pompası tarafından karşılanacaktır. Isı pompası 80 metre derinliğinde açılan 3 adet kuyu vasıtasıyla yaz ve kış şartlarında 8-10C olan toprak ısısından yararlanmakta ve mevsime göre sıcak veya soğuk akışkanın ısısını fancoiller vasıtasıyla iç ortama göndererek binanın ısıtma veya soğutma ihtiyacını karşılamaktadır. Performans katsayısı ortalama 5 olan ısı pompasına 4,6 kW elektrik enerjisi verildiğinde 18 kW gücünde enerji elde edilebilmektedir.

Isı Yalıtımı
Binanın zemin, tavan ve duvarlarında mantolama sistemiyle ısı yalıtımı uygulanmış, pencereler Low-E kaplamlı ve 16 mm hava boşluklu ısıcam konfor serisi camların yalıtım özellikli plastik çerçevelerden oluşan sistemle birleştirilmesiyle yapılmıştır. İç kısımda içerisinde vakumlu kürecikler bulunduran ve bu özelliği ile yalıtıma katkı sağlayan özel boya kullanılmıştır. Bu binadaki ısı kayıpları, yalıtımsız olan benzer bir binaya gore en az % 70 daha az gerçekleşmektedir.

Bina yapısı
Binanın dış cephesinde düşey delikli tuğla üzerine 6 cm yalıtım malzemesi kaplanarak uygulanmış, iç bölme duvarlarda yatay delikli tuğla kullanılmıştır.

Aydınlatma
Binanın alt kat fuaye bölümünde fiber optik aydınlatma sistemi uygulanmıştır. Bu sistemde fiber optik kablolar vasıtasıyla tek noktadaki ışık binanın her yerine ulaşacak şekilde dağıtılmakta ve verimli bir aydınlatma sağlanmaktadır.Alt kat fuaye bölümü hariç binanın tamamında elektronik balastlı T5 armatürler kullanılmış, eğitim salonunda gün ışığı kontrollu ve kısılabilir aydınlatma sistemi yer almıştır. Gün ışığı kontrol sistemi aydınlatma için gün ışığının yeterli olması durumunda devreye girmemekte, gün ışığının yetersiz olması durumunda ise gerektiği kadar ışığı ortama vermektedir. Bu uygulama ile aydınlatmada kullanılan enerjide %75’e varan tasarruf sağlanmasının yanı sıra kaliteli bir aydınlatma düzeyi de elde edilmiş olmaktadır.

Toprak Isısını Yayan Kompozit Duvar Paneli
Isı pompası ile ilgili enerji çevrimindeki verimliliği artırmak üzere, tanıtım amaçlı modüler kompozit duvar paneli uygulanmış olup yeni teknoloji ürünü olan bu sistemin en büyük özelliği düşük sıcaklık aralıklarında çalışarak ısıtma ve soğutma yapabilmesi ve nem oranını dengeleyerek konforlu bir ortam oluşturmasıdır. Aynı zamanda bu sistem içerisine bir duvarda bulunan telefon hattı, elektrik pirizi, aydınlatma gereçleri de yerleştirilebilmektedir.
Kompozit duvar paneli, ısı pompasından elde edilen soğuk veya sıcak akışkan vasıtasıyla uygun şartlara getirdiği havayı üzerinde bulunan küçük hava deliklerinden ortama vermekte ve tüm yüzeye dağıtılarak iç ortamahavanın verilmesi nedeniyle konforlu bir iklimlendirmeyi gerçekleştirmektedir.

Minyatür Bina
Uygulamalı eğitim salonunda bulunan biri yalıtımlı, diğeri yalıtımsız olan iki adet bina maketi bulunmaktadır. Her iki binanın aynı şartlarda soğutulması/ısıtılması sağlanacak ve binaların enerji ihtiyaçları, bina maketlerinin içerisinde ve dışında bulunan sıcaklık ölçme cihazları ve portatif ölçme cihazları vasıtasıyla  ölçümler yapılacak belirlenebilecektir. Ölçümler sonucunda her iki binanın performansı eğitime katılanlarla birlikte değerlendirilebilecektir.

Pencere Sistemleri
Tek camlı, çift camlı ve kaplamalı çift camlı pencere sistemlerinin ısı geçişine karşı davranışları ve güneş ısısı ile ışığını geçirme kabiliyetleri iki ayrı system üzerinde verilmektedir. Her iki sistemde de, ölçme cihazları kullanmak suretiyle ve/veya dokunarak hissetme yoluyla edinilen sonuçlar katılımcılarla paylaşılacak ve bilgilendirmeler yapılacaktır

Isı Pay Ölçer Sistemi
Gelişmiş ülkelerde yaygın olarak kullanılan bu system ile tek merkezden sayaçlı merkezi sistemlere göre %50’nin üzerinde tasarruf sağlanabilmektedir. Merkezi sistemlerde ısıtma giderleri eşit olarak  paylaşılmaktadır. Bu durum enerjinin verimsiz kullanılmasına neden olmaktadır. Isı pay ölçer kullanımı ile her daire kullandığı enerjinin bedelini ödeyeceği için kullanıcılar enerjiyi daha verimli kullanmak için gayret göstereceklerdir. Ayrıca, bu sisteme ilave olarak imal edilen bir eşanjör sistemiyle de ısıtma hattından sıcak kullanım suyu elde edilebilmektedir.

Buzdolabı
A sınıfı ile standart buzdolabınının enerji tüketimleri ölçülerek, enerji verimlilik sınıfı daha yüksek cihazların standart cihazlara oranla enerji  tüketimleri gösterilmekte, böylece verimli cihaz kullanmakla elde edilebilecek tasarruf hesaplanbilmektedir. Ayrıca Uygulamalı eğitim salonunda bulunan demo setlerin yanı sıra; Yalıtımlı Ahşap Bina Maketi, Yalıtım Uygulamaları Maketi, Plastik Pencere Maketi vb. Görsel amaçlı maketler sergilenmektedir.

Kaynak: EİEİ