Türkiye Enerji Alanında Nereye Gidiyor?


Ocak 2009 yılında Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası tarafından görevlendirilen iki italyan danışmanın yaptığı araştırmaya göre Türkiye'de Enerji Verimliliği az gelişmiş bir alan.

Türkiye'nin yenilenebilir enerji pazarının gelecekteki yatırımlar için hazırlanması konulu araştırma, APRIambiente SpA firması danışmanlarından Filippo Checcucci tarafından İtalya Hükümeti'ne sunuldu. Yine İtalyan Hükümeti tarafından desteklenen bu araştırmada hakkında Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası'na bir açılamada bulunan Checcucci aşağıdaki konulara değindi:

Türkiye Enerji Pazarı'nın günümüzdeki konumu:

Türkiye şu anda ihtiyacı olan enerjinin %75'inden fazlasını yurtdışından ve özellikle de Rusya'dan sağlamaktadır. Doğal gaz kullanımı Türk Ekonomisine son senelerde katılmış olsa da yıllık %14'lük bir büyüme göstererek önem kazanmıştır.
Türk Enerji Sistemi büyük çoğunlukla fosil yakıtlara dayalıdır. Toplam enerji tüketiminde fosil yakıtların oranı 2000 yılındaki %72 değerinden 2007 yılında %82 seviyesine ulaşmıştır. Kalan %18'lik kısım ise yenilenebilir enerji kaynaklarından sağlanmaktadır.
Türkiye'deki önemli bir kaygı enerji yoğunluğudur. Türkiye OECD ülkeleri ortalamasının iki katı kadar fazla enerji yoğunluğuna ihtiyaç duymaktadır. Metal ,rafine petrol ve metal olmayan mineral ürünlerinin üretimi fazla enerji yoğunluğuna sahip sektörlerdir.
Son altı ayda Türkiye'nin elektrik tüketimi finansal kriz dolayısı ile %4 oranında azalmıştır. Buna karşın 2008-2017 yılları arasında tüketimin 350 TWh/Yıl seviyesine çıkacağı öngörülmektedir. 2008 yılındaki 198TWh ve 2004 yılındaki 151TWh'lik tüketim düşünüldüğünde tüketimdeki artış daha iyi anlaşılabilir. Türkiye'nin günümüzde elektrik açığı bulunmaktadır. Bu nedenle Türkiye'nin elektrik üretim faaliyetlerini yerel kaynaklardan, buna yenilenebilir enerji kaynakları da dahildir, sağlamaya yönelmesi hayati önem taşımakatadır.

Türkiye'nin geleceğinde yenilenebilir enerji kaynaklarının önemi:

Türkiye yenilenebilir enerji yatırım projelerinin geliştirilmesi açısından büyük bir potansiyele sahiptir. Günümüzde bu çeşit yatırımlar devam etmektedir. Buna örnek olarak geçen 2 sene boyunca Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu'na yapılan 250 adet yenilenebilir enerji projeleri ile ilgili lisans başvurusu
gösterilebilir. Türk Hükümeti'nin yenilenebilir enerji kaynaklarından 2023 yılına kadar 60GW elde ediyor olma planı, ve bu plan dahilinde hidroelektrik, rüzgar ve solar enerji yatırımlarına önem vermesi, komşu Balkan ülkelerinden daha gelişmiş bir enerji mevzuatı oluşmasını sağlamıştır.
Kısa ve orta vadede finansmanı onaylanmış projeler için potansiyel pazar hidroelektrik alanında 2,6 milyon avro ve rüzgar enerjisi alanında ise 2,9 milyon avro seviyesindedir. Türkiye her ne kadar yönetim ve planlama sıkıntıları yaşasa da küçük hidroelektrik projeleri açısından yüksek bir potansiyele sahiptir.Diğer yandan büyük rüzgar enerjisi projeleri ekonomik ve finansal olarak sürdürülebilir olmalarına karşın Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu'nun lisans başvurularına yavaş cevap vermesi ve yerel teknoloji seviyesinin düşüklüğü büyük sıkıntı yaratmaktadır.

Yenilenebilir enerji ve enerji verimliliği alanlarında Türkiye'deki finansman olanakları:

Yerel bankacılık sektörü Türkiye'de yenilenebilir enerji projelerini 5 senedir finanse etmektedir. Bazı bankalar kendi kaynaklarınan finansman sağlarken bazıları da Dünya Bankası veya Avrupa Yatırım Bankası gibi uluslararası kuruluşlar tarafından sağlanan olanakları kullanarak finansman sağlamaktadırlar.
Hidroelektrik ve Rüzgar Gücü projelerinin finansmanı konusunda artan bir talep mevcuttur. Bu iki sektördeki projelerin finansmanında pazar lideri Alman Commerzbank şu anda Türkiye'de 167 MW'lık rüzgar gücü projesine 190 milyon avro finansman sağlamıştır. Türkiye'deki 45 bankadan 8 tanesi yenilenebilir enerji projelerinin finansmanı ile ilgilenmektedir. 2005 yılında bu yana bu tarz projelere yapılan toplam yatırım 5 milyar avronun üzerindedir.
Türk Hükümeti enerji konusunda teşvikler konusunda çalışmalarını sürdürmektedir. Bu teşviklerin içinde enerji verimliliği danışmanlık hizmetleri ve yatırımlarını sayılabilir. Buna karsşın Türkiye'de enerji verimliliği alanında çok az bir gelişme mevcuttur. Bunun nedeni ise yerel bankaların bu tarz yatırımlar hakkında yeterli bilgisinin bulunmaması ve tüketicilerin konunun faydalarını ve önemini tam olarak bilmemesidir.

Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası ne yapabilir?
:

Türkiye'de bazı uluslararası kuruluşlar yenilenebilir enerj projelerine finansman sağlamaktadır. Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası bu yatırımları koordine edip bu alanda liderlik yapabilir. Böylece Türkiye'de enerji verimliliği ve keşfedilmeyi bekleyen yenilenebilir enerji kaynakları ekonomiya kazandırılmış olur.
Daha ayrıntılı olarak,  Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası farklı seviyelerde aktif rol alabilir. Yerel olarak konuya ilgiyi ve enerji verimliliği kavramının bilinirliğini doğrudan pazarlama ve çeşitli projelere finansman sağlayarak arttırken , ulusal alanda ise enerji pazarının düzenlenmesi sürecine yardımcı olabilir.

 

Kaynak: EBRD